Agressie en intimidatie als werkrisico: 3 op de 10 medewerkers bij de overheid getroffen

Bijna 3 op de 10 overheidsmedewerkers die werken met burgers kregen het afgelopen jaar te maken met agressie of intimidatie. In de maatschappelijke en publieke dienstverlening ligt dat aantal zelfs nog hoger: 62%. Bij medewerkers van de buitendienst gaat het om 43%.

Ook politieke ambtsdragers, waaronder volksvertegenwoordigers en bestuurders, bleven niet gespaard. 45% kreeg te maken met vormen van agressie, vaak ging dit om verbale agressie (41%). Vooral voorzitters van het dagelijks bestuur (66%) en burgemeesters en wethouders werden getroffen. Eén op de drie noemde het laatste incident zelfs (zeer) ernstig.

Acht op de tien slachtoffers kregen niet één, maar meerdere keren te maken met agressie of intimidatie. 86% van de medewerkers en 81% van de ambtsdragers werd meerdere keren getroffen. Vrouwelijke medewerkers werden bovendien vaker geraakt (31%) dan hun mannelijke collega’s (24%). Dit geldt ook voor ambtsdragers: 55% van de vrouwelijke volksvertegenwoordigers ervaarde agressie, tegenover 37% van de mannelijke ambtsdragers.

Agressie op het werk raakt mensen. In hun vak én in hun privéleven. Vaak werken mensen in de publieke dienstverlening om anderen te helpen en om in contact te zijn met inwoners. Agressie of intimidatie heeft vaak dan ook veel impact op medewerkers. En dat is te zien aan de cijfers:

Dat is zorgwekkend. Want publieke dienstverlening draait juist om vertrouwen, toegankelijkheid en respect. Veiligheid en integriteit zijn essentieel voor medewerkers om hun publieke taak goed te kunnen vervullen. Zonder een veilige werkomgeving kunnen ambtenaren hun werk niet naar behoren uitvoeren, wat direct invloed heeft op de ambtelijke integriteit en het vertrouwen van de burger.

Veel ambtenaren krijgen te maken met agressie. De meeste medewerkers bespreken een incident wel met een collega of leidinggevende (84%). Bij ambtsdragers was dit 6 op de 10 (66%). Maar een officiële melding maken? Dat gebeurt bij medewerkers bij slechts de helft. Bij ambtsdragers ligt dat aantal nog lager: 44% meldt een incident formeel. Waarom ze het niet melden? Omdat het ‘erbij hoort’. Of omdat het ‘niet ernstig genoeg’ zou zijn. Maar: agressie en intimidatie horen nooit bij je functie. En het is niet iets dat je hoeft te accepteren. Wél kun je ermee leren omgaan.

Veilig werken in de publieke sector vraagt om meer dan alleen beleid. Het vraagt om vaardigheden. Om medewerkers die weten hoe ze moeten reageren. Niet pas als het al geëscaleerd is, maar daarvoor. Die agressie vroeg leren herkennen. En die weten hoe ze de-escalerend kunnen handelen, ook als het op henzelf gericht is. Uit het onderzoek blijkt dat maar de helft van de ondervraagde overheidsmedewerkers vindt dat ze voldoende trainingen hebben gehad over hoe om te gaan met agressie en intimidatie. Bij politieke ambtsdragers is dat slechts 42%. Daar ligt dus een grote kans om veiligheid te vergroten.

Je kunt medewerkers goed voorbereiden op agressie en intimidatie. Dat zorgt ervoor dat ze steviger en met meer vertrouwen in hun schoenen staan, beter weten hoe te handelen en dat incidenten zelfs kunnen worden voorkomen. Een paar tips:

Wil je medewerkers leren omgaan met agressie, intimidatie en andere vormen van ongewenst gedrag? Onze Basistraining omgaan met agressie en ander ongewenst gedrag is zeer geschikt voor de publieke sector. In deze training leren medewerkers:

Meer informatie over ons aanbod voor gemeenten vind je op de pagina: Sociale veiligheid voor gemeenten. De trainingen zijn praktisch, direct toepasbaar en beschikbaar voor individuele deelnemers én incompany voor teams.

Agressie tegen ambtenaren en overheidsmedewerkers is geen incident meer. Het is structureel, persoonlijk en raakt het hart van de publieke dienstverlening. Door te investeren in training, bewustwording en open gesprek, werk je aan een veilige werkomgeving waarin medewerkers zich gesteund voelen. Benieuwd naar het hele onderzoek en alle cijfers? Dat vind je hier.

Wil je advies over de aanpak van agressie op de werkvloer? Of samen met ons een passende training neerzetten voor je medewerkers? Neem contact op met Veiligheidstrainingen.nl. Samen zorgen we voor veiligheid in de publieke sector.

Rijksoverheid (2024). Monitor Integriteit en Veiligheid 2024: Deel 2 - Agressie en intimidatie