Campagne Denk vooruit! Dit zijn de learnings van EO-programma Black-out
In Nederland zijn we gewend dat stroom, water en internet altijd beschikbaar zijn, maar tijdens een noodsituatie kan dit plotseling wegvallen en kan het even duren voordat hulpdiensten ter plaatse zijn. Daarom is het belangrijk dat iedereen, van overheid tot bewoners, weet hoe je je kunt voorbereiden op onverwachte uitval. Op 17 november vond de landelijke actiedag Nederland valt uit! plaats, onderdeel van de campagne Denk vooruit, waarbij Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), de Rijksoverheid en andere organisaties aandacht vragen voor het belang van voorbereid zijn.
Op maandag 11 november 2024 werd op NPO1 het programma ‘Black-out’ uitgezonden. Een fictief journaal waarin inzicht werd gegeven in wat er gebeurt als in Nederland langdurig de stroom uitvalt. Gemaakt in samenwerking met de overheid, waaronder verschillende ministers en de gemeente Utrecht. Niet alleen de gevolgen voor mensen werden zichtbaar, ook werd inzichtelijk gemaakt wat de impact hiervan is voor organisaties. Een goed voorbeeld van een crisissituatie die een bedrijfscrisis kan veroorzaken. Of je nou fietsenmaker of bakker bent, in de retail werkt, agrarische sector of de logistiek. Het heeft op alle branches en organisaties impact.
Als samenleving zijn we ontzettend afhankelijk van stroom. Je denkt er misschien niet over na dat het ooit kan gebeuren, maar een scenario waarin de stroom langdurig uitvalt – door bijvoorbeeld een cyberaanval op één van onze netbeheerders - kan toch echt in de toekomst waarheid worden. Het is niet de vraag of, maar wanneer... Het programma Black-Out laat zien hoe belangrijk het is om je goed voor te bereiden op een scenario als deze. Niet alleen thuis door bijvoorbeeld voldoende water en eten in huis te hebben, maar ook als organisatie. Maar waar moet je dan op voorbereid zijn als organisatie en crisismanagementteam? Samen zoomen we in op de gevolgen die worden geschetst in het programma.
De gevolgen van een grootschalige langdurige stroomstoring
Gevolgen die binnen de eerste 24 uur optreden:
De Nederlandse Innovatie Monitor 2025 laat zien dat veel Nederlandse bedrijven al in een halve dag niet meer operationeel zijn als essentiele voorzieningen uitvallen (zoals elektriciteit). Dat heeft grote impact. Want wat gebeurt er dan eigenlijk? Hier moet je als organisatie de eerste 24 uur rekening mee houden als de stroom uitvalt:
- Er is geen internet meer, online werkzaamheden op computer en telefoon kunnen niet meer worden uitgevoerd.
- Er is geen mobiele telefonie meer mogelijk: klanten kunnen via de mobiele lijn geen contact opnemen en er is geen contact mogelijk tussen collega’s.
- Ziekenhuizen gaan over op noodstroomvoorziening.
- Verkoop wordt bemoeilijkt: kassasystemen functioneren niet, mensen kunnen niet meer betalen via de pinautomaat.
- Koelkasten en vriezers werken niet meer: supermarkten, cafés, restaurants, hotels, slagerijen, kaas- en andere delicatessenwinkels kunnen hun producten niet meer koel houden met veel financiële schade tot gevolg. De vers voorraad eten moet uiteindelijk worden weggegooid, omdat de voedselveiligheid niet meer te waarborgen is.
- Collega’s zitten mogelijk vast in de lift.
- Vervoerders staan vast in het verkeer door verkeerschaos.
- Vrachtwagens stranden in de haven.
- Openbaar vervoer valt stil.
- Vliegvelden: vluchten worden geannuleerd en aankomende vliegtuigen moeten uitwijken naar andere vliegvelden.
- Rioolwaterzuivering en riolering werkt niet meer.
- Grote gevolgen voor haven/scheepvaart: schepen kunnen niet meer laden en lossen. Moeten uitwijken naar andere havens.
- Organisaties sluiten: bedrijfsactiviteiten van bijvoorbeeld industrie en winkels kunnen niet worden voortgezet.
- Geen benzine en diesel meer verkrijgbaar.
Na langere tijd:
Wanneer de stroom voor langere tijd uitvalt, bijvoorbeeld een week, blijkt slechts 6% van de bedrijven nog te kunnen functioneren. (Nederlandse Innovatie Monitor, 2025). Verder moet je rekening houden met de volgende scenario's:
- Mensen hebben geen toegang meer tot eten en schoon drinkwater en gaan plunderen met alle schade en gevolgen van dien voor supermarkten: schade aan het pand en gestolen goederen.
- Scholen en organisaties blijven gesloten.
- Waterpeil kan niet onder controle gehouden worden in verband met uitval van gemalen, waardoor er kans op overstroming bestaat bij veel regenval.
- Operaties moeten worden uitgesteld en afspraken gaan niet door omdat patiënten niet bij het ziekenhuis kunnen komen.
- Agrarische sector: voedseldistributie komt tot stilstand, geoogste producten en bijvoorbeeld melk worden niet opgehaald, koeien moeten met de hand gemolken worden en vee loopt gevaar wegens het niet werken van ventilatie.
Naast uitval van een nutsvoorziening als stroom, zijn er ook andere situaties die een bedrijfscrisis kunnen veroorzaken. Wil je meer inzicht krijgen in de situaties waar je als organisatie op voorbereid moet zijn? Lees dan eens ons artikel met voorbeelden van situaties die uit kunnen lopen op een bedrijfscrisis.
Bereid je organisatie voor met crisismanagement
Grootschalige stroomuitval kun je natuurlijk niet zelf oplossen, maar je kunt er wel alles aan doen om de gevolgen van de stroomuitval op jouw organisatie te beperken en de bedrijfscontinuïteit zoveel mogelijk te waarborgen. Een goed crisisplan en voorbereid crisismanagementteam is daarvoor essentieel. Zorg dat je team goed getraind is en laat hen oefenen met een realistisch scenario. Zo weten ze ook onder druk te presteren. Wil je jouw crisismanagementleden een goede basis meegeven? Laat ze dan een cursus crisismanagement volgen. Wil je eens écht onder hoge druk oefenen, zoals in een echte crisis en jouw team optimaal voorbereiden? Plan dan een oefening crisismanagement in.