Wordt een gedragscode inclusief voorlichting aan medewerkers verplicht?

donderdag 5 maart 2026

Op 17 februari 2025 is er een wetsvoorstel gepubliceerd om organisaties vanaf 10 medewerkers te verplichten een gedragsprotocol op te stellen en medewerkers bewust te maken van wat gewenst gedrag is. Als de wetswijziging voor de arbeidsomstandighedenwet (artikel 5a) door de Eerste en Tweede kamer wordt aangenomen, is het voor organisaties met meer dan 10 medewerkers vanaf 1 juli 2026 verplicht om een gedragsprotocol te hebben. Ook is het verplicht om medewerkers hierover voor te lichten.

Waarom stelt de overheid een gedragsprotocol verplicht?

Begin 2023 is de overheid gestart met het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Werkgevers zijn al verplicht om psychosociale arbeidsbelasting tegen te gaan en deze wetswijzing is een aanvulling op de bestaande zorgplicht om ongewenst gedrag te voorkomen. Ongewenst gedrag als pesten en agressie komt nu nog te vaak voor. De invoering van de verplichte gedragscode moet gaan zorgen voor een betere naleving vanuit organisaties en stuurt op een open aanspreekcultuur, bewustwording en snel handelen om verdere escalatie te voorkomen. Met als ultieme doel: een sociaal veilige werkplek voor iedereen.

Wat moeten organisaties regelen?

Met ingang van deze wetgeving worden organisaties verplicht gesteld om duidelijk te communiceren over de regels van ongewenst gedrag als pesten, discrimineren, seksuele intimidatie en agressie of geweld door medewerkers of leidinggevenden. Naast het opstellen van een gedragsprotocol zijn organisaties ook verplicht om medewerkers hier duidelijk over te informeren. Dit zodat iedereen weet welk gedrag wel en niet wenselijk is op de werkvloer en organisaties sociale veiligheid en grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar maken. Let op: heeft jouw organisatie een ondernemingsraad (OR) dan moet deze eerst instemmen met het gedragsprotocol en het uitrollen van de aanpak.

Wat moet er in het gedragsprotocol staan?

De gedragsregels moeten begrijpelijk en duidelijk worden opgesteld.
Het is slim om hierin het volgende vast te leggen:

Een duidelijk overzicht van welk gedrag wel of niet is toegestaan.
Voorbeelden om te ondersteunen wat wenselijk en onwenselijk gedrag is. Helder uitgeschreven per onderdeel zoals: pesten, discriminatie en (seksuele) intimidatie, agressie en geweld.
Duidelijke aanpak bij het overtreden van de gedragsregels en herhaaldelijk terugkerend gedrag.

Ingang vernieuwde Arbowet

Het is nog niet duidelijk wanneer de wetswijziging definitief is. Het streven is om de wetgeving in te laten gaan vanaf 1 juli 2026, maar het wetsvoorstel moet eerst nog aangenomen worden in de Tweede en Eerste Kamer. De wetswijziging wordt pas ingevoerd als hierover is gecommuniceerd in het Staatsblad of de Staatscourant.

Hoe kan Veiligheidstrainingen.nl jouw organisatie ondersteunen?

Om sociale veiligheid binnen jouw organisatie onder de aandacht te brengen en hiermee aan de slag te gaan zijn er een aantal oplossingen. Daar kun je nu al mee beginnen!

Managementtraining: leren omgaan met agressie en ongewenst gedrag voor managers en leidinggevenden. Het goede voorbeeld begint bij leidinggevenden en managers, zij moeten de nieuwe regels uitdragen. Het is belangrijk dat ze ongewenst gedrag vroegtijdig leren herkennen, voorkomen en leren in te grijpen. Een gezamenlijke training zorgt voor goede line-up, zet beleidsvorming op de kaart en stimuleert tot het ontwikkelen van een cultuurverandering.
Gezamenlijke groepstraining om bewustwording te creëren van gepast en ongepast gedrag binnen de gehele organisatie.
Weerbaarheidcontinu is een online leerplatform om technieken en kennis over sociale veiligheid te vergroten. Met deze vorm van adaptief leren kunnen medewerkers zelfstandig aan de slag.
Groepstraining aanspreken op regels en procedures. Leer medewerkers, klanten of gasten effectief aanspreken op regels en procedures.
Weerbaarheidstraining om een of meerdere medewerkers weerbaar te maken tegen ongewenst gedrag en ze te helpen in hun communicatie bij grensoverschrijdend gedrag en het aangeven van grenzen.
Masterclass sociale veiligheid op de werkvloer

Inspiratie

Naast bestaande medewerkers is het ook belangrijk om nieuwe medewerkers mee te nemen in het veiligheidsbeleid van jullie organisatie, dus ook over de gedragsregels. Waar je allemaal aan moet denken bij een onboarding lees je in het artikel: Aandacht voor veiligheid tijdens onboarding

Bronnen:
Rijksoverheid. Wetsvoorstel gedragscode tegen ongewenst gedrag in internetconsultatie
Spee advocaten. Wetsvoorstel verplichting tot gedragscode ongewenst gedrag op de werkvloer

Lees meer

Agressie in het onderwijs neemt toe en is structureel
Ouders en leerlingen die de grens over gaan: het is een structureel probleem in het onderwijs. De hoeveelheid agressie op school neemt de afgelopen vijf jaar toe. Dat blijkt uit onderzoek naar sociale veiligheid in het onderwijs door CNV en EenVandaag onder 451 medewerkers. Ook berichten in de media liegen er niet om. Zo verschijnen er de afgelopen jaren regelmatig berichten over grensoverschrijdend gedrag op scholen in het nieuws: op middelbare scholen waren er meer schorsingen van leerlingen na geweld tegen docenten en uit onderzoek bleek dat veel basisscholen de afgelopen vijf jaar te maken kregen met ongewenst gedrag van ouders. Een serieus probleem dus, terwijl school juist een veilige plek zou moeten zijn.
Sociale veiligheid op de werkvloer: wat ons onderzoek van 2025 laat zien
Een veilige werkvloer is niet alleen een wettelijke verplichting onder de Arbowet, maar ook cruciaal voor het welzijn en de motivatie van medewerkers. Sociale veiligheid betekent dat iedereen zich gerespecteerd en beschermd voelt, vrij van intimidatie, discriminatie, pesten of andere vormen van ongewenst gedrag. Wanneer die veiligheid ontbreekt, kunnen de gevolgen groot zijn: stress, minder werkplezier en zelfs lichamelijke klachten.
Campagne Denk vooruit! Dit zijn de learnings van EO-programma Black-out
In Nederland zijn we gewend dat stroom, water en internet altijd beschikbaar zijn, maar tijdens een noodsituatie kan dit plotseling wegvallen en kan het even duren voordat hulpdiensten ter plaatse zijn. Daarom is het belangrijk dat iedereen, van overheid tot bewoners, weet hoe je je kunt voorbereiden op onverwachte uitval. Op 17 november vond de landelijke actiedag Nederland valt uit! plaats, onderdeel van de nieuwe campagne Denk vooruit, waarbij Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), de Rijksoverheid en andere organisaties aandacht vragen voor het belang van voorbereid zijn.
Nieuw bij elke training: het Veiligheidstrainingen.nl notitieboek
Welke training je bij Veiligheidstrainingen.nl ook volgt, ons doel is natuurlijk om jou waardevolle kennis en vaardigheden aan te leren waar je in de praktijk ook écht wat mee kan. Of het nu gaat om het omgaan met ongewenst gedrag, het ontmoedigen van een winkeldief of ingrijpen tijdens een bedrijfscrisis. Om jouw leerproces nog meer te ondersteunen, hebben we nu iets nieuws! Vanaf november ontvang je bij elke cursus een Veiligheidstrainingen.nl notitieboek. En dat is niet een standaard notitieboek met lijntjes.
Nieuwe en vernieuwde trainingen: Leer omgaan met én voorkom ongewenst gedrag.
Het is september en dat betekent dat wij nieuwe en vernieuwde cursussen lanceren. Ons trainingsaanbod voor preventie en het omgaan met ongewenst gedrag breiden we uit met twee gloednieuwe trainingen. Zo sluiten we nog beter aan op de behoeften van onze cursisten. Daarnaast heeft onze instructeursopleiding Omgaan met Agressie en Ongewenst gedrag een flinke update gekregen. In dit nieuwsbericht lees je in een notendop wat er nieuw is en is veranderd.
Grijs gebied op de werkvloer: Dit vindt Nederland écht ongepast
Hoe ver mag je gaan op de werkvloer? Wanneer is een grap nog grappig en wanneer wordt het ongemakkelijk? We vroegen ruim 1.500 Nederlanders hoe zij vijftien werksituaties beoordelen en de resultaten laten zien dat grenzen lang niet zo duidelijk zijn als we denken.

Voor de één is een knuffel een warm gebaar, voor de ander voelt het ongemakkelijk. Hetzelfde geldt voor koosnaampjes, opmerkingen over uiterlijk of informeel afspreken buiten werktijd. En juist in die verschillen schuilt het spanningsveld: wat jij als onschuldig ervaart, kan voor een ander grensoverschrijdend gedrag zijn.
Veiligheidstrainingen.nl wint HR Changemaker Award 2025 in de categorie ‘Leren & Ontwikkelen'
Tijdens het jaarlijkse HR in Motion-event in de Jaarbeurs Utrecht heeft Veiligheidstrainingen.nl de HR Changemaker Award 2025 gewonnen in de categorie Leren & Ontwikkelen.
NEA 2024: ongewenst gedrag op het werk blijft hardnekkig probleem
“Als jij me nú niet helpt, weet ik je te vinden.” Zomaar een uitspraak waar een medewerker in de zorg, de overheid of het onderwijs mee geconfronteerd kan worden. Ongewenst gedrag, van intimidatie tot pesten en agressie, komt nog altijd veel voor op de Nederlandse werkvloer. Dat blijkt opnieuw uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2024 van TNO en CBS, die zij uitvoerden in samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en publiceerden in mei 2025. De enquête werd ingevuld door bijna 65.000 werknemers. De cijfers? Die zijn alarmerend constant. Én hoog. Tijd voor actie.
Agressie en intimidatie als werkrisico: 3 op de 10 medewerkers bij de overheid getroffen
Inwoners met een kort lontje. Beledigingen, bedreigingen en verbale agressie. Het werk van bestuurders en ambtenaren in gemeenten, provincies en waterschappen staat onder druk. Uit de nieuwe Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 (uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) blijkt dat agressie tegen overheidsmedewerkers steeds meer op de persoon gericht is en een structureel probleem vormt. Bij politieke ambtsdragers is er de afgelopen 10 jaar zelfs een duidelijke trend te zien: agressie neemt in alle vormen toe. Dat vraagt om actie.